Trải nghiệm học tập

Các ngành kinh doanh dần chuyển dịch từ sản phẩm sang dịch vụ, tư duy từ product-dominant logic, sang service-dominant logic. Ngay cả khái niệm sản phẩm cũng đã thay đổi. Không đơn thuần là vật sờ nắm được có chức năng gì đó, mà còn là tổng thể của cả cách sử dụng nó, trong tương tác với người dùng. Tức là dịch vụ kèm theo.

Như Marry Poppendieck từng nói về LeanThinking: phần mềm là một hệ thống. Khi ta nói phần mềm, tức là ta nói tới cả cái phần cứng cài lên nó, và người sử dụng nó. Cả cái “hệ thống” đó quyết định phần mềm đó tốt không, rẻ không, hấp dẫn và hiệu quả không. Chứ bản thân cái phần mềm đó chỉ là phần nhỏ của câu chuyện.

Chuyện của một cái Galaxy Note 4 giống hệt: người ta không mua cái máy có cấu hình bốn hay tám lõi, RAM 3Gb chạy Android KitKat. Người ta mua một trải nghiệm chiếc máy có thể xuất hiện mọi tình huống trong cuộc sống: thay cuốn sổ khi đi họp, thay quyển sách lúc chờ xe, thay cái máy tính khi trả lời nhanh vài cái email, thay cuộn giấy khi phác nhanh một cảm xúc bằng bút stylus siêu nhậy, thay chiếc máy ảnh DSLR khi bất chợt thấy cảnh đẹp mê tơi, và nhiều nữa. Những trải nghiệm đó được đem bán, phát sinh giá trị khi người dùng tương tác chứ không có sẵn khi máy rời xưởng, và ăn sâu vào “văn hóa” của người sử dụng, đã dùng rồi rất dễ nghiện và khó rời bỏ. Mua trải nghiệm, là mua một thứ không định giá được. Vì thế mà giá bán của Note 4, hay của iPhone 6 thật rất cao so với trị giá phần cứng của bản thân chiếc máy.

Chuyển sang chuyện giáo dục. Nếu coi giáo dục là dịch vụ, thì có vẻ như chúng ta đang tập trung quá nhiều vào bán “nội dung” chứ không để ý nhiều đến cái “hệ thống” bao quan nó. Chính là cái “trải nghiệm học tập”, như là “trải nghiệm người dùng” ẩn chứa trong mỗi chiếc điện thoại Samsung Galaxy Note4 kể trên.

Bạn đã bao giờ uống Tequila với muốn thô? Trải nghiệm thế nào?

Bạn đã bao giờ uống Tequila với muốn thô? Trải nghiệm thế nào?

Tự phòng vệ thời đại Internet

Chưa bao giờ chúng ta bị bủa vây như bây giờ. Vào Internet tức là ta vừa nhúng chân vào một thế giới giao thoa cả thiên đàng và địa ngục.

Vậy nên cần phải có cơ chế tự phòng vệ. Thật đáng tiếc, không ai được dạy cho cái Cyber Security này. Vì vậy rất dễ bị nhấn chìm.

Trong cái năng nực tự phòng vệ (hay rộng hơn là Cyber Security) ấy, tối thiểu cần có Critical Thinking.

Không có CT, khi va phải một quan điểm, một bài báo trên Internet, ta dễ trở nên hoặc là kích động, thù hằn, hoặc là cả tin, dễ bị xỏ mũi, dễ bị lừa phỉnh và thao túng (manipulate) dẫn đến những hành vi không phù hợp sau đó. 

Trước đây CT có thể không quan trọng đến mức như thế, vì nó không phải là kĩ năng sống còn. Nhưng khi con người tham gia ngày càng dễ, ngày càng sâu, ngày càng ngập ngụa vào cyber world, thì CT là một kĩ năng mang tính sống còn, survival skill, chứ không còn là chuyện nên hay không nên nữa.

Học ngay đi thôi: 

what_is_critical_thinking

Than vãn

Trên đường đi Hòa Lạc, than vãn với anh Duẩn: “chúng mình lạc hậu quá rồi anh ạ. Ai đời giờ này vẫn nhập môn lập trình bằng C; ai đời dạy lập trình mà cần đến tận 2 năm? Ngoài kia người ta chỉ cần có 12-14 tháng là biến một sinh viên thành lập trình viên, làm ra sản phẩm khoe với đời rồi. Người ta dạy lập trình từ lớp Hai, lớp 10 đã dạy Agile Dev với lại Android/iOS rồi. Lớp 10 đã có App cho lên chợ rồi. Phải như thế thì đến 18-20 mới trở thành Mác miếc, Bin biếc chứ. Tổng thống nhà người ta thì dám can đảm viết đến tận …2 dòng lệnh để khuyến khích cả quốc gia chú ý đến computer science.  Vậy mà giờ này ở trường ĐH tầm cỡ tóp của VN vẫn còn kêu Agile khó với lại trình độ SV có giới hạn. Lạc hậu quá rồi bác ạ”.

Đây kì thực là một cái xét lại của một vụ xét lại. Cái xét lại trước là việc hai anh em tham gia vào một nhóm “review” chương trình đào tạo kĩ sư phần mềm. Dưới trướng của anh Thành Nam, cả nhóm chuyên gia đã cho ra được một cái Curriculum mang mã số SE2015, được mọi người khen là “rất” tốt. Nhưng hai anh em biết thừa, rằng thì là còn lâu cái đó mới khiến chính bọn mình, những người làm chương trình, thanh thản.

L

L

100

Cánh Buồm nhận giải văn hóa Phan Chu Trinh, hạng mục “Vì sự nghiệp văn hóa giáo dục”.

Nhưng CB chưa thành công, vì trẻ con nghèo vẫn chưa được học chương trình CB.

Có 2 trường tiểu học (sang chảnh) đã chấp nhận sách Cánh Buồm. Cần 98 trường nữa, 980 trường nữa mới gỡ được phần nào cái mớ bòng bong giáo dục hiện nay.

11081337_803758966345810_1139720934352077303_n

Nhóm CB và bạn bè chụp ảnh nhân dịp nhận giải PCT.

Đất cằn

Đất lành hẳn chim sẽ đậu. Đất dữ chim sẽ bỏ đi.
Nếu ai đến Mèo Vạc, Đồng Văn bạn sẽ thấy nhiều chỗ chỉ toàn đá đen, cây cối không sinh trưởng được. Bạn cũng sẽ gặp những cồn cát trắng hầu như sạch bóng cây ở Quảng Bình. Đất cằn không phải là nơi sinh trưởng của loài cây.
Ngược lại, nhìn thấy hệ sinh thái thiếu vắng động thực vật, ta đoán được nơi đó đất đai cằn cỗi.
Cũng thế, nhìn một tổ chức gồm toàn người làng nhàng, nhân tài lần lượt bỏ đi, người tốt không đến, hẳn là chỗ đó là nơi “đất cằn”.

20150211-3-doi-cat-dep-nhat-mien-trung-6

Béo phì tri thức

Có phải cứ nhiều chữ là hay?

Có phải cứ học thật nhiều là tốt?

Có phải người đọc hết tàng kinh các thì sẽ có ích cho xã hội?

Chưa chắc.

Có một khái niệm mới rất hữu ích để suy nghĩ về các câu hỏi này: Béo phì tri thức. Đấy là khi chữ vào thì nhiều mà giá trị ra thì ít. Chữ không được tiêu hóa thành giá trị sẽ tụ lại trong người thành thứ tri thức vô dụng. Người béo phì tri thức sẽ có cảm giác “cái gì cũng biết”, nhưng kì thực lại không làm được việc gì. Người có cả bồ chữ, nhưng có thể lại rất vô dụng. Giống hệt như trạng thái của người béo phì: quá nhiều mỡ thừa.

o-OBESE-AND-HEALTHY-facebook

Đổi mới tư duy hay Innovating-by-doing

Mọi người bảo muốn đổi mới phải đổi mới tư duy. Nhưng sự thật là tư duy không làm nên đổi mới. Tư duy dù cứng cỡ nào thì cũng là thứ “nhão”, sáng này chiều nọ được. Nhiều người cứ hô hào đổi mới tư duy nhưng cả chục năm không đổi nổi. Thế chắc là sai.

Mà rõ là sai, bởi vì tư duy không tạo ra cái gì cả. Chỉ có việc làm mới tạo ra thứ gì đó “cưng cứng”, “cầm nắm được”. Cái đó là cái mới được tạo ra. Đó chính là đổi mới.

Ông anh quá tuổi trung niên có lần kể: thằng bạn bảo tao nghĩ kĩ rồi, phải tập thể dục thôi, ba năm sau gặp lại hỏi sao bụng vẫn phệ thế, bảo tao vẫn chưa thu xếp thời gian được để tập bận quá mày ạ. Tư duy thì đổi rồi đấy, nhưng chả có gì xảy ra sất.

Bởi thế, cụm từ “đổi mới tư duy” là một cụm từ không có thông tin.

Thế đổi mới như thế nào?

Nhu cầu đổi mới nếu không phải để cải tiến thì là cải thiện, hoặc giải quyết chuyện đau đầu bấy lâu. Tức là để giải quyết vấn đề nào đó. Rõ là phải nghĩ, nếu như nghĩ kiểu cũ không ra thì phải nghĩ kiểu mới. Nhưng mới ra giải pháp trong đầu thôi. Nói ra vẫn chưa phải là giải pháp. Phải làm ra giải pháp ấy. Có giải pháp thật rồi thì chẳng cần nói gì cả. Và khi có giải pháp rồi, đó chính là cái mới. Vấn đề đã được giải quyết, và hiện thực đã được đổi mới.

Cứ dành công việc “phản biện” cho những người thích dùng “đổi mới tư duy” hoặc những nhà triết học lấy tư biện và tranh luận làm lẽ sống. Còn ai muốn đổi mới thực sự, cần làm ra điều tích cực, trưng ra một sản phẩm, làm mẫu một giải pháp.

viewpic

Nặng nợ với Agile, tôi lại khởi sự một việc nhỏ

Kể từ lần đầu tiên sử dụng User Stories trong một dự án (thất bại thảm hại, nhưng cũng kịp đẻ ra một công ty phần mềm) năm 2005, mối duyên tình với Agile của tôi sắp sang năm thứ 10.

Trong 10 năm ấy, tôi đã kịp được trải nghiệm qua hơn chục dự án phát triển phần mềm với các vai trò khác nhau, đào tạo khoảng hai ba trăm sinh viên và từng ấy số chuyên viên/quản lí sử dụng Scrum và các Agile practices. Cũng đã kịp cùng đồng đội mở ra HanoiScrum, phát triển AgileVietnam với những hoạt động sôi nổi, những hội thảo AgileTour, AgileRetreat, ScrumDay, Lean Mindset Workshop…, xây dựng một kho tri thức khiêm tốn bằng tiếng Việt trong lĩnh vực Agile cho người Việt, và đặc biệt là đã có dịp thử nghiệm ý tưởng Agile vào lĩnh vực đào tạo. Thật là những công việc vô cùng thú vị. Thú vị hơn, chính là cộng đồng Agile tuyệt vời với những giá trị được chia sẻ khắp toàn cầu, như chính bà cụ Mary Poppendieck từng nói với tôi “cộng đồng Agile ở đâu cũng thế, thật là hết ý “.

Dời xa Agile trong gần 1 năm quả là một thời gian ngừng nghỉ hơi dài.

Giờ thì tôi đã quyết định trở lại với một sáng kiến nhỏ: một “trường học” Agile phong cách mạng xã hội, ngay trên Facebook, để lan tỏa các giá trị và công cụ Agile ra xa hơn cộng đồng phần mềm, tới tất cả mọi người. Địa chỉ ở đây: https://www.facebook.com/agilemindset. Hy vọng sẽ được mọi người đón nhận nồng nhiệt.

Đây quả là một khởi sự đầy hứng thú!

2015-02-02 17.55.43

My Agile Journey

Tổ chức học tập và sáng tạo tri thức

Vài suy nghĩ vụn nhân phong trào “learning organization” do anh Bình TG khởi xướng.

 Học tập là chìa khóa để con người trở nên khác biệt, có bản sắc và mở rộng khả năng sáng tạo và cống hiến. Đó cũng là chìa khóa để một doanh nghiệp không ngừng lớn mạnh về năng lực, đóng góp vào sự phát triển chung của tổ chức. Trong nền kinh tế tri thức, nguồn nhân lực chất lượng cao và tài sản tri thức (knowledge assets) là nguồn lực quan trọng bậc nhất tạo nên sức cạnh tranh của cá nhân và tổ chức.

Tạo dựng một tổ chức học tập chính là một bước đi chiến lược trong việc thúc đẩy luôn luôn mở rộng đường biên tri thức và năng lực của tổ chức hướng đến các tầm nhìn của tổ chức. Hơn thế, việc hướng tổ chức thành “tổ chức sáng tạo tri thức” sẽ giúp tổ chức không ngừng gia tăng tài sản tri thức, đóng góp vào sự đổi mới và sáng tạo vượt bậc một cách bền vững.

Có ba mức độ cơ bản của một tổ chức học tập: cá nhân học tập, tổ chức học tập, tổ chức sáng tạo tri thức. Đọc tiếp

Ken và Sun tám chuyện bí quyết tăng năng suất

Làm sao mà ông đọc được nhiều sách?

Công việc của tôi, đọc như thế vẫn còn ít.

Thế thì tôi gọi là gì? hầu như không đọc. Có bí quyết nào không?

Thực ra chả có bí quyết nào cả. Hay nói cho đúng là có một bí quyết duy nhất thôi: thời gian.

Là sao?

Thời gian đọc sách. Mỗi ngày bỏ ra 30 phút đọc sách, coi như thể dục đầu óc, đọc được khoảng dăm ba chục trang. Một năm sẽ được vài chục đến cả trăm cuốn.

Bí quyết đơn giản thế thôi sao?

Thì ông tự nghĩ đi, xem có đúng không?

Ừ. Tôi thấy tối qua ông nói chuyện về năng suất cũng như vậy. Lúc ấy ngà ngà say tôi không để ý :)

Đúng vậy, chẳng có gì khác cả. Người ta cứ kêu giời là VN năng suất thấp hơn toàn thế giới. Tôi thì nghi lắm. Công chức làm một ngày được có 2 tiếng, mà bị đem quy ra 8 tiếng, thì sai rồi chứ còn gì. Tôi thấy bí quyết tăng năng suất của tất cả mọi việc đơn giản cực kì: làm đủ giờ hehe.

Ảnh minh họa, không nhất thiết liên quan đến nội dung

Ảnh minh họa, không nhất thiết liên quan đến nội dung

Cầu tiến hơn cầu toàn

Dạo mới tập tọe làm quản lí, mình hay áp đặt tiêu chuẩn cao lên công việc của đồng nghiệp. Mình nghĩ mình làm được thì mọi người cũng phải làm được. Quả là hết sức ngu ngốc.

Kể cả khi tiêu chuẩn ấy không do mình đặt ra, mà là của công ty hẳn hoi, thì việc áp đặt như thế cũng không phải là khôn ngoan. Thực tế nó biến động không ngừng, với người này có thể là vừa, nhưng với người khác thì lại rất vất vả. Những sự vất vả trên trời rơi xuống ấy sinh ra chống đối, ca thán, và lục đục. Đến lượt nó, những thức rắc rối ấy sẽ kéo lùi nỗ lực của quản lí, vốn có ý đồ không thể nói là xấu. Những người theo chủ nghĩa hoàn hảo thường mắc phải những sai lầm đại loại như vậy.
Sau này học được chữ Kaizen của người Nhật, hóa ra thật bình dị mà vi diệu: mỗi ngày cố làm tốt hơn một tí, thì tích tũy thành xuất sắc.
Dạo làm việc cùng, bà cụ Marry Poppendieck còn dạy cho một câu nữa hay hơn: the best can be better. À hóa ra đừng cố làm ngay cái tốt nhất làm gì, hãy cảnh giác với những thứ được gọi là “tốt nhất”. Thêm nữa, đừng tưởng cái tốt nhất thì không thể vượt qua. Miễn là phải có mindset đúng đắn.

Cầu tiến hơn cầu toàn. 

Sách này chưa đọc, không biết bên trong có gì :)

Sách này chưa đọc, không biết bên trong có gì :)

Agile Mindset

Lục lọi một hồi, hóa ra cái mindset của agilist giản dị kinh người, quy giản về một chữ: học.

Tư tưởng nó đơn giải thế này:

  • Cá nhân phải học liên tục để có mastery trong chuyên môn của mình và khả năng thích nghi liên tục.
  • Nhóm phải học cách trở thành một team hiệu quả, có khả năng cải tiến liên tục và thích ứng trong hoàn cảnh mới.
  • Công ty phải học để tri thức không ngừng được sinh ra, phát huy hiệu quả và thích ứng trong mọi hòa cảnh mới.
  • Nền văn hóa Agile là nền văn hóa vun trồng (cultivation).

Nhớ bục giảng

Học xong môn Ethics, nói với thầy Will: em tính sẽ đi dạy Ethics thầy ạ. Thầy dứ dứ cốc bia rồi tợp phát sung sướng.

Học xong môn Marketing Management, mệt muốn chết nhưng trong đầu vẫn nghĩ: làm sao để xin thầy Trí cho một chân dạy Ethics, kể cả phải cạnh tranh với bác Nam già.

Hôm nay, chém gió về MOOCs, về viễn cảnh ngày tận của University, lại muốn làm thầy.

Và lại là Ethics. Ham quá rồi.

ethics-and-compliance